خانهای که تاب و توان زندگی میبخشد
احداث خانههای هلال در روستاها و مناطق عشایرنشین ثابت کرد که توان امدادرسانی تنها محدود به نیروهای امدادی نیست. حالا ۶۴۰۰ خانه هلال در کشور، وظیفه آموزش و توانمندسازی مردم برای پیشگیری و مواجهه با حوادث احتمالی را برعهده دارند.
گزارشی از فعالیت خانههای هلال به مناسبت روز روستا و عشایر:
خانهای که تاب و توان زندگی میبخشد
احداث خانههای هلال در روستاها و مناطق عشایرنشین ثابت کرد که توان امدادرسانی تنها محدود به نیروهای امدادی نیست. حالا ۶۴۰۰ خانه هلال در کشور، وظیفه آموزش و توانمندسازی مردم برای پیشگیری و مواجهه با حوادث احتمالی را برعهده دارند.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی جمعیت هلالاحمر؛ جهان دور گردان است، این سخن را بیش از هر کس دیگری سعیده طهماسبی درک کرده است. ماجرا از یک روز سرد پاییزی شروع شد، وقتی که او از محل کارش به خانه برگشت و با صحنه عجیبی مواجه شد؛ خواهرش در حال احیای فرزندش بود که دیگر نفس نمیکشد. طهماسبی، به یاد دارد که یکی از مهرههای دستبند مرواریدی او، راه تنفس خواهرزاده بازیگوشش را بسته بود. با دیدن این صحنه، سعیده همان لحظه به خواهرش گفت که کودک را به پشت بخواباند، بعد سرش را زاویه دهد و راه گلو را باز کند و روشهای تنفس مصنوعی و ماساژ قلبی را آن طور که آموزش دیده انجام دهد.
زمان از حرکت ایستاده بود، عقربههای ثانیهشمار، کند و کشدار حرکت میکردند تا این که نفس خواهرزاده با اقدام درست خاله، دوباره برگشت و زندگی به جریان افتاد. خواهر سعیده بعدها به او گفت که اگر آموزشهای امدادونجات او نبود، باید نعش فرزند را به آغوش میکشید. خواهر اما تنها کسی نیست که طهماسبی به او آموزش داده است. او ید طولایی در آموزش دارد؛ مخصوصا آموزش امدادی به عشایر.
شاید باید داستان سعیده طهماسبی را از یازده سال پیش تعریف کنیم، از زمانی که به عنوان عضوی از ایل قشقایی، در استان محل زندگیاش، استان فارس، شهرستان کازرون در کلاسهای امدادرسانی شرکت کرد. او که سالها در چادرهای عشایری زندگی کرده، میگوید که سالها به آموزههای کمکهای اولیه احساس نیاز کرده است، زمانی که سنگی به پایین میغلطید و روی پای عشایری میافتاد؛ یا زمانی که نیش حشرهای، یک بیماری را به فردی منتقل میکرد و او و اعضای خانوادهاش که سبک زندگی چادرنشینی را انتخاب کرده بودند، نمیدانستند چه طور در مقابل این بلایای طبیعی به هم امدادرسانی کنند. به همین دلایل، تصمیم گرفت در کلاسهای آموزش کمکهای اولیه شرکت کند. زمان گذشت تا به امروز که او مربی آموزش در خانههای هلال و عشایر است.
طهاسبی مربی آموزش کمکهای اولیه توضیح میدهد: یکی از معضلات مهم من و دیگر عشایرنشینها این بود که بعد از به وجود آمدن یک مشکل کوچک که میتوانست سلامتی ما را به خطر بیندازد، نمیدانستیم که باید چه اقدامات اولیه درمانی را انجام دهیم.
همین باعث میشد که یک اتفاق کوچک مانند ضرب دیدگی و یا شکستگی دست و پا به معضل بزرگی مانند نقص عضو تبدیل شود. همه اینها میتواند احساس نیاز به لزوم آموزش امدادرسانی به گروه عشایر و روستایی را بیش از پیش مهم جلوه کند. نکته اما این است که طهماسبی تنها عشایرنشینی نیست که مربی امدادرسانی است؛ به جز او تعداد دیگری از عشایر هم زندگیشان با امدادرسانی و مراقبت از خانواده بزرگ کوچنشین گره خورده است.
عشایر امدادرسان
آبان ماه سال 99 اتفاق بزرگی در جمعیت هلالاحمر افتاد، اتفاقی که میتواند در راستای یکی از وظایف اصلی جمعیت هلالاحمر یعنی موضوع مهم پیشگیری و آموزش مواجهه با حوادث، تعریف شود. در همین زمان بود که دبیرخانهای در استان فارس و برای آموزش همگانی به عشایر شکل گرفت و قرار شد تا آموزش کمکهای اولیه و امدادرسانی در جایی به نام خانه عشایر انجام گیرد. خیلی زود آموزش امدادرسانی در استانهای فارس، سیستانوبلوچستان، همدان، اردبیل، لرستان و هر استان دیگری که در آنجا عشایرنشینها حضور دارند، شروع شد.
آنطور که حسین درویشی مدیرعامل جمعیت هلالاحمر استان فارس میگوید، این استان به عنوان رئیس دبیرخانه انتخاب و مسئولیت برنامهریزی آموزشی را هم به عهده گرفت. در این راستا از حدود دو سال قبل تا به امروز و در کل کشور، نزدیک به 15 هزار نفر از عشایر در استانهای مختلف تحت آموزش قرار گرفتند. حالا این تعداد از عشایر در قالب 8 ساعت کلاس آموزشی، با دورههای مخاطرات، مواجهه با مشکلات ناشی از رعد و برق، گزیدگی، انواع آتشسوزیها و حریق، ریزش کوه، انواع سوختگی و حتی خشکسالی آشنایی دارند.
خانههای درخشان هلال
تعدادشان حالا به عدد 6 هزار و 400 رسیده است، تعداد خانههای هلال؛ محلی که جمعیت هلالاحمر برای آموزش روستاییان در سطح روستاها و در چادرهای عشایری احداث کرده است. وجود خانههای هلال در روستاها و مناطق عشایرنشین میتواند ارزشمند باشد، زمانی که بدانیم به گفته حسن فراهانی مسئول خانههای هلال در جمعیت هلالاحمر، احداث خانههای هلال هیچ بار مالی بر دوش دولت ندارد؛ این خانهها عموما توسط خیرین و داوطلبان احداث میشود و محلی برای آموزش افزایش تابآوری در برابر حوادث احتمالی پیشرو در آن منطقه است. همه افراد متقاضی فعالیت در خانههای هلال، میتوانند در زمان وقوع بحران در راستای اهداف جمعیت هلالاحمر و حمایت از سلامت افراد جامعه از طریق آموزشهای امدادی و اصول روشهای ارائه خدمات مشارکت کنند اما شاید یکی از مهمترین اقدامات خانههای هلال در روستاها و عشایر، ارائه خدمات بهداشتی، درمانی، توانبخشی، مشاورهای و واکسیناسیون، جمعآوری کمکهای نقدی و غیرنقدی مردمی در هنگام بروز حوادث و بحرانهای داخلی و خارجی، اجرای طرحها و پروژههای داوطلبی (امدادی، بهداشتی، درمانی، آموزشی و حمایتی) و کمک به آسیبدیدگان حوادث و سوانح فردی در نقاط محروم و دورافتاده کشور باشد؛ رسالتی که جمعیت هلالاحمر بر تحقق آن بسیار مصر و پایبند است.
فراهانی به بازخوردهایی که در تحلیل سامانههای مدیریت بحران مانند سامانه DMIS سازمان امداد و نجات جمعیت انجام شده، اشاره میکند و توضیح میدهد: محصول خدمت داوطلبانه و امدادگری در این خانهها حالا به بار نشسته است و ظرفیت عظیم امدادگری باعث کاهش حجم وسیعی از اتلاف زمان، هزینه و ... در ماموریتهای عملیاتی جمعیت شده است.
به جز این اما شاید یکی از مهمترین دستاوردهای احداث این خانهها از نظر فراهانی؛ تغییر رفتار جوامع محلی باشد. از نظر او نگرش و رفتارهای امدادطلبی در حال تغییر به نگرش و رفتارهای خودامدادی است. هدف تغییر رفتار در جامعه یکی از مهمترین اهداف جمعیت بوده که البته از نظر مسئول خانههای هلال در جمعیت با صبر و گذشت زمان امکانپذیر است مسئلهای که البته تجارب علمی نیز آن را تایید کرده است.
